Απόλλωνας

Ο αιώνιος έφηβος «Χρυσοκόμης» Απόλλων, κύριος της Μαντικής, του Φωτός και της Μουσικής, θεός «παιήων» που με το άγγιγμα του χεριού του και το θεραπευτικό, εξαγνιστικό του φως θεράπευε θεούς. Η λατρεία του μοιράστηκε ανάμεσα σε δύο βασικές πλευρές του: τη μαντική-θεραπευτική και την ηλιακή-φωτεινή, διαφορετικές ανάμεσά τους, αλλά και αλληλοσυμπληρούμενες. Στη μια, πιο ιωνική, τιμάται ως «Φοίβος» (ο με Διαύγεια και Φως), με κέντρο τη νήσο Δήλο, αλλά η επίκλησή του «Δήλιος» σημαίνει και τον θεό που «δήλα και ορατά τα πάντα», αλλά και «τα πάντα ορά». Στην άλλη, την πιο δωρική, τιμάται ως μάντις-θεός, καθοδηγητής, προστάτης των ανθρώπων και ενίοτε τιμωρός, θεραπευτής και θανατηφόρος. Δύο ήταν και τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής του: η γέννησή του στη Δήλο και η μάχη του με τον Πύθωνα για την κατοχή του μαντείου των Δελφών.
Η Δήλος ήταν ο ιερός τόπος, ο οποίος πριν γίνει Δήλος (ορατή), ήταν ένας πλωτός, περιπλανώμενος βράχος που ονομαζόταν Ορτυγία ή Άδηλος (αόρατη). Όταν η Λητώ, έγκυος έψαχνε να βρει τόπο να γεννήσει, μακρυά από την οργή της Ήρας, ο Δίας έκανε έκκληση στον Ποσειδώνα, να τους βοηθήσει να βρουν ένα μέρος κάπου στη θάλασσα. Ο Ποσειδώνας τότε πήρε την Άδηλο, την αγκυροβόλησε στη θάλασσα, με τέσσερις στήλες διαμαντένιων αλυσίδων και τον ονόμασε Δήλο (ορατό). Και έτσι, η Λητώ κατάφερε, χωρίς βοήθεια, να γεννήσει την Άρτεμη πρώτα, πλάι από το φοινικόδεντρο της Ιερής Λίμνης. Εννέα ημέρες αργότερα, η Άρτεμις, θεϊκό βρέφος εννέα ημερών, βοήθησε τη μητέρα της να γεννήσει τον Απόλλωνα. Από τη στιγμή εκείνη και μετά, η Δήλος λούζεται στο φως. Μόλις γεννήθηκε ο Απόλλων, η αρχέγονη μάντισσα Θέμις έσταξε στο στόμα του μερικές σταγόνες νέκταρ και λίγη αμβροσία και έτσι έγινε το θαύμα: το βρέφος άρχισε να μεγαλώνει απότομα, τα σπάργανα σκίστηκαν και έπεσαν από το σώμα του. Οι θεές θαμπωμένες από την ομορφιά του, τον καμάρωναν να κάνει βόλτες πάνω στο νησί. Αμέσως ο Απόλλωνας έτρεξε στον Όλυμπο για να πάρει την ευχή του πατέρα του. Τα δώρα του Δία ήταν πολλά: μια ολόχρυση μίτρα –σύμβολο δύναμης- στολισμένη με ρουμπίνια και σμαράγδια, μια λύρα που μάγευε θεούς και ανθρώπους με τους ήχους της και ένα άρμα ζεμένο με εφτά ολόλευκους κύκνους που μετέφεραν το θεό σε όποιο σημείο της γης ή του ουρανού επιθυμούσε.
Το δεύτερο σημαντικό γεγονός στη ζωή του ήταν ο αγώνας του με τον δράκοντα Πύθωνα. Ο Πύθωνας καταγόταν από τη Γαία, ήταν το «γας πελώριον τέρας» (Ευριπίδης), το οποίο έσπερνε την καταστροφή και τον θάνατο στους Δελφούς. Η Λητώ και οι Νύμφες παρακολούθησαν τον αγώνα του Απόλλωνα με το θηρίο, ενθαρρύνοντας τον θεό και ψάλλοντας έπειτα ύμνους και παιάνες για να γιορτάσουν ένδοξα τη νίκη του. Από το περιστατικό της εξόντωσης του Πύθωνα προέρχονται οι ονομασίες της Απολλώνιας γιορτής «Πύθια» και της ιέρειας του μαντείου «Πυθία». Ο Απόλλων είναι ο πρώτος Έλληνας Θεός που γνωρίζει στους ανθρώπους την Εξιλέωση, δηλαδή τον εξαγνισμό και την κάθαρση –καθαρθείς και αυτός ο ίδιος από τον φόνο του Πύθωνος- χαρίζοντας τους έτσι τη δυνατότητα Συγχώρεσης και διδάσκοντάς τους ότι ακόμη και οι Θεοί υπακούουν στους Νόμους του Σύμπαντος.
Ο Απόλλωνας παρέδωσε στο γένος των ανθρώπων την Ευνομία, την οποία παρέλαβε από τα χέρια του Διός και έγινε ένα με την Αρμονία –ο κατεξοχήν Πυθαγόρειος θεός- και το Κάλλος. Ό,τι φωτίζεται δονείται ως τμήμα της Συμπαντικής Μουσικής και ο Απόλλων την υπηρέτησε με πάθος, όπως και την κάθε είδους εικαστική δημιουργία ως θεός «Κιθαρωδός» και «Μουσαγέτης».
Μόνιμες συνοδοί του οι Μούσες και Ιερά σύμβολά του η δάφνη, ο Τρίποδας, η Λύρα (Κιθάρα), και το τόξο. Ιερά ζώα του ο λύκος (που από την 4η χιλιετία π.χ. εμφανίζεται στη θρησκευτική εικονιστική ως προστατευτικό και φωτοφόρο σύμβολο), ο κύκνος, το κοράκι (σύμβολο της Προφητικής).

1. Ναός Απόλλωνα Ζωστήρα Βουλιαγμένη (Αττική)
2. Το ιερό του Απόλλωνα στο Δαφνί (Αττική)
3. Ναός του Απόλλωνος «Πατρώου» Αγορά, Αθηνών
4. Ναός Απόλλωνα στην Αίγινα
5. Ιερό Απόλλωνος «Πτώου» στο Ακραίφνιο (Βοιωτία)
6. Ναός Επικούριου Απόλλωνος στις Βάσσες (Πελοπόννησος)
7. Ναός Απόλλωνα στους Δελφούς (Φωκίδα)
8. Ναός του Απόλλωνα Κόρινθος (Πελοπόννησος)
9. Ιερό Απόλλωνα Μαλεάτα (Πελοπόννησος)
10. Ιερό Απόλλωνα Αμυκλαίου Σπάρτης (Πελοπόννησος)
11. Ιερό του Απόλλωνος Δειραδιώτη ή Πυθίου στο Άργος (Πελοπόννησος)
12. Ιερό Ελαφηβόλου Αρτέμιδος & Απόλλωνος Αβών / Μαντείο του Απόλλωνα (Φωκίδα)
13. Ναός Δαφνηφόρου Απόλλωνα στην Ερέτρια (Εύβοια)
14. Οι Ναοί του Απόλλωνα στη Δήλο (Κυκλάδες)
15. Ιερό του Απόλλωνα και της Δήμητρας στο Γύρουλα Σαγκρίου Νάξος (Κυκλάδες)
16. Ναός του Απόλλωνα («Πορτάρα») Νάξου (Κυκλάδες)
17. Ναός Απόλλωνα «Ναπαίου» στην Κλοπεδή Λέσβου (Ανατολικό Αιγαίο)
18. Ιερό Δηλίου Απόλλωνα Καλύμνου (Δωδεκάνησα)
19. Αρχαϊκός Ναός Απόλλωνα Μητρόπολης (Θεσσαλία)
20. Ιερό Πύθιου Απόλλωνα Γόρτυνα (Κρήτη)
22. Ναός Απόλλωνα στην Αρχαία Ζώνη, Θράκη
23. Ιερό του Απόλλωνα στο Δεσποτικό (Κυκλάδες)
24. Ναός Απόλλωνα Ήλιου, Άθως

Comments are closed.